ο θάνατος του Δαντόν

Παρακολουθήσαμε στις 27 Ιανουαρίου στη νεότευκτη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών του Ωνασείου Ιδρύματος την εξαιρετική θεατρική παράσταση «ο θάνατος του Δαντόν» του Γερμανού συγγραφέα Γκέοργκ Μπύχνερ, σε σκηνοθεσία Στάθη Λιβαθινού. Ο θάνατος του Δαντόν γράφτηκε το 1835 και θεωρείται ένα έργο εμβληματικό στην ευρωπαϊκή δραματουργία. Η υπόθεσή του τοποθετείται σ᾽ εκείνη την περίοδο της Γαλλικής Επανάστασης που είναι γνωστή με το όνομα «Τρομοκρατία» (1790-1793) και κατά την οποία περίσσευσε η ωμή βία, οι ομαδικές εκτελέσεις κατόπιν συνοπτικών διαδικασιών, ο αυταρχισμός, η αλληλοϋπονόμευση και η μισαλλοδοξία.

Το έργο ουσιαστικά αποτελεί μια ιδεολογική αναμέτρηση των δύο από τους πρωτεργάτες της Γαλλικής Επανάστασης, του Δαντόν και του Ροβεσπιέρου. Ο πρώτος, μετανοημένος για το αιματοκύλισμα και τα έκτροπα της περιόδου, παραιτείται κάθε δράσης και απομονωμένος στον ιδιωτικό του χώρο βιώνει τραγικά τη συνειδητοποίηση του αδιέξοδου και μάταιου αγώνα. Η στάση του ακυρώνει κάθε προηγούμενη επαναστατική δράση του, καθώς είναι βυθισμένος στην απάθεια και στον φιλοσοφικό μηδενισμό. Ο δεύτερος – ο Ροβεσπιέρος – παρουσιάζεται ως άκαμπτος και αδιάλλακτος επαναστάτης που, αφού δεν μπορεί να τον μεταπείσει και να του εμπνεύσει πάλι το επαναστατικό πνεύμα, δεν διστάζει να δρομολογήσει την καταδίκη του Δαντόν σε μία δίκη – παρωδία που οδηγεί στην καρατόμηση του πρώην συντρόφου του.

Τα δύο αυτά πρόσωπα πλαισιώνονται από μια ομάδα ηθοποιών που αντιστοιχούν είτε στους πιστούς φίλους και ομοϊδεάτες είτε στο ευμετάβολο και ποδηγετούμενο πλήθος. Μία και μόνη γυναικεία μορφή που αλλάζει πρόσωπα (η Επανάσταση -Ελευθερία, η σύζυγος, η ερωμένη) φωτίζει και ζεσταίνει συγκινησιακά το τοπίο της θεατρικής σκηνής και υπογραμμίζει την σημασία του συναισθήματος στην εξέλιξη της ανθρώπινης δράσης. Κάποιες καρικατούρες δικαστών διεκπεραιώνουν την εντολή που έλαβαν, ένας λαός άγεται και φέρεται από τους επιτήδειους ηγέτες της Επανάστασης, θλιβεροί και αδιάφοροι δήμιοι οδηγούν στη λαιμητόμο τους προγραμμένους.

Στο έργο τίθενται ασφαλώς τα ζητήματα της εκτροπής της επανάστασης, της ατελέσφορης πολιτικής, της αλαζονείας της εξουσίας, της βίας, της δικαιοσύνης και βέβαια της τραγικότητας του ανθρώπινου προσώπου και των ορίων της ελευθερίας του. Το βασικό θέμα του έργου υποστηρίζεται με πολύ πυκνές φιλοσοφικές και πολιτικές διατυπώσεις οι οποίες δίνουν στην παράσταση ένα έντονο ιδεολογικό βάρος. Τα σκηνοθετικά ευρήματα ήταν οπωσδήποτε ευφυή με κορυφαίο τον καναπέ (εύγλωττο σύγχρονο σύμβολο απραξίας) που γίνεται και φυλακή και γκιλοτίνα, με τα χρώματα της Γαλλικής σημαίας να κυριαρχούν, με τα δέματα των εφημερίδων να είναι ένα χαρακτηριστικό στοιχείο ντεκόρ που υπενθύμιζε το ρόλο του τύπου στην πληροφόρηση και την παραπληροφόρηση, με τις επιμέρους σκηνές να δίνουν την εντύπωση tableaux vivants ή να παραπέμπουν σε αναγνωρίσιμες εικόνες ή γνωστούς πίνακες της Γαλλικής Επανάστασης.

Δεν υπάρχει αμφιβολία, ότι, πέρα από την αισθητική απόλαυση, μέρος της συγκίνησης που δοκιμάσαμε ως θεατές, οφειλόταν στην συνειδητοποίηση ότι τα όσα περιέχει το έργο αφορούν και τη σύγχρονη ζωή και συγκυρία και είναι σχόλια πάνω στις ανθρώπινες πράξεις και αναζητήσεις. Μπορεί ο Δαντόν να καταλήγει σε μια μηδενιστική στάση, όμως ένα τόσο πλούσιο έργο μπορεί να επαναφέρει οράματα και στόχους και να πυροδοτήσει τη διάθεση για μια επανεκκίνηση του αγώνα, συλλογικού αλλά και προσωπικού.

Ελευθερία Μασσαλή – Στέφου

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s