αφιέρωμα στον Δημήτρη Πικιώνη (1887 – 1968)

Κλείσε μέσα στην ψυχή σου την Ελλάδα [ή άλλο πράγμα],

και θα αισθανθείς μέσα σου να λαχταρίζει κάθε είδος μεγαλείου.

Δ. Σολωμός


Σάββατο 22-1-2011. Μια μικρή ομάδα ανθρώπων (φίλων, γνωστών, φίλων των φίλων) επισκέπτεται την έκθεση με έργα του Δημήτρη Πικιώνη στο Μουσείο Μπενάκη της οδού Πειραιώς. Είναι ένα μέρος της συντροφιάς του ναού του Αγ. Φιλίππου, με οδηγό και πόλο έλξης τον παπαΔημήτρη.

Ανήκω στους … φίλους των φίλων κι έτσι έχω την τύχη να επισκεφτώ κι εγώ μαζί τους την τόσο σημαντική κι αποκαλυπτική αυτή έκθεση.

παιδικό σχέδιο του Δ. Πικιώνη

Μπαίνουμε στο χώρο όλοι μαζί, ο καθένας με τα εφόδιά του και τις προσδοκίες του. Κινούμαστε αρχικά ομαδικά, προσπαθώντας να ακούσουμε τι έχει να μας πει το μέλος της παρέας που είναι γνώστης του θέματος, η Βάσω Γώγου (ζωγράφος, αγιογράφος). Σύντομα καταλαβαίνουμε πως ματαιοπονούμε. Η συνάντηση με τα έργα τέχνης, όπως και κάθε συνάντηση, είναι ένα προσωπικό γεγονός, που το ζει ο καθένας με το δικό του ρυθμό και το δικό του τρόπο. Σκορπιζόμαστε λοιπόν στο χώρο κι ακολουθούμε ο καθένας τη δική του πορεία, ανταλλάσσοντας πού και πού μερικές κουβέντες, για να μοιραστούμε μια σκέψη ή μια πιο έντονη συγκίνηση.

Φαντάζομαι πως φύγαμε όλοι γεμάτοι και ευχαριστημένοι που γνωρίσαμε ένα κομμάτι της ψυχής αυτού του τόσο σημαντικού ανθρώπου.

σχέδιο του Πικιώνη για την οικία Καραμάνου στην οδό Ηρακλείου, που κτίστηκε το 1925 και σήμερα έχει κατεδαφιστεί

σχέδιο ναϋδρίου & κατοικίας ιερέως στον πρότυπο ελληνικό οικισμό της Αιξωνής (1950 – 1955)

Είδαμε το μηχανικό και τον αρχιτέκτονα που, μετά τις πολυετείς και στέρεες σπουδές του, μελέτησε με γνώση και μεράκι τη νεοελληνική αρχιτεκτονική παράδοση κι έκανε έργο ζωής την προσπάθειά του να ενσωματώσει τα στοιχεία της στα έργα του.

τα τοπία ήταν από τα αγαπημένα ζωγραφικά θέματα του Πικιώνη (πίνακας από την ενότητα «Φύση», 1910 – 1920)

Είδαμε τον «αναγεννησιακό» άνθρωπο, με τα πολλά ενδιαφέροντα, που ζωγράφιζε για το κέφι του στις ελεύθερες ώρες του κι άφησε έργα που μαρτυρούν πως ήταν και ζωγράφος!

Είδαμε τον άνθρωπο με τη γνήσια ελληνική ψυχή, που έσκυψε και μελέτησε με αγάπη την ελληνική τέχνη σ’ όλες τις μορφές της:

έγχρωμο προσχέδιο του Πικιώνη εμπνευσμένο από την Ακρόπολη

απ’ τους ναούς και τα αγάλματα της αρχαιότητας,

ως τις βυζαντινές εικόνες

κι ως τα μοτίβα της λαϊκής ζωγραφικής και τα λιθανάγλυφα της λαϊκής αρχιτεκτονικής.

πίνακας του Πικιώνη με σαφείς επιρροές από τον Πικάσο (από τη σειρά «Λαϊκά, 1940 – 1950)

Πολυτάλαντος, αλλά και ακούραστος. Αναζήτησε τη γνώση στις πηγές της και εργάστηκε μεθοδικά, επιστημονικά αλλά και με αγάπη και μεράκι.

σχέδιο για τον άγιο Δημήτριο Λουμπαρδιάρη (1954 – 1957)

Μένει έκπληκτος ο προσεκτικός παρατηρητής μπροστά στην ακρίβεια και στη λεπτομέρεια των αρχιτεκτονικών του σχεδίων, όπου υποδεικνύονται και σχεδιάζονται ως και τα δέντρα και τα φυτά που προορίζονται να κοσμήσουν τον περιβάλλοντα χώρο των κτιρίων.

Είδαμε τέλος τον απλό άνθρωπο – το παιδί, τον πατέρα, το φίλο – στις προσωπικές, καθημερινές στιγμές του, μέσα απ’ την αλληλογραφία του με φίλους και ομοτέχνους, καθώς και μέσα από φωτογραφίες των διαφορετικών φάσεων της ζωής του.

σχεδιο από δασικό χωριό στο Περτούλι (1953 – 1956), έργο που δεν ολοκληρώθηκε ποτέ

Είδαμε και θαυμάσαμε και χαρήκαμε που αξιώθηκε ο τόπος μας έναν τέτοιο άνθρωπο. Γι’ αυτό και … προσγειωθήκαμε απότομα, όταν αντιληφθήκαμε, διαβάζοντας τις σχετικές πληροφορίες, πως τα περισσότερα από τα έργα του έμειναν στα σχέδια και απ’ αυτά που εκτελέστηκαν τα πιο πολλά έχουν πλέον κατεδαφιστεί.

το λιθόστρβτο μονοπάτι γύρω από την Ακρόπολη (1954 – 1957)

Περπατάμε στα μονοπάτια που οδηγούν στην Ακρόπολη, πατάμε το λιθόστρωτο με τα διαφορετικά σχέδια κι ούτε μας περνάει απ’ το νου πόσες ώρες ξόδεψε ο άνθρωπος αυτός, όχι μόνο σχεδιάζοντας αυτά τα δρομάκια, αλλά και καθοδηγώντας τους τεχνίτες στη διάρκεια της κατασκευής τους.

Όταν τα βήματά μας μας φέρουν κάποτε ξανά στον ιερό βράχο ή στο λόφο του Φιλοπάππου, ας μη βιαστούμε… Ας σταθούμε λιγάκι κι ας αποτίσουμε τουλάχιστον εμείς φόρο τιμής στον άνθρωπο που γνωρίσαμε ένα γεναριάτικο απόγευμα, με μια ωραία συντροφιά, σε μια γοητευτική έκθεση, στο Μουσείο Μπενάκη (μέχρι 13/03/2011).

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΘΕΟΦΑΝΩ ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (φιλόλογος)

Πηγές φωτογραφικού υλικού:

Αφιέρωμα εφημερίδας «Καθημερινή» στο Δημήτρη Πικιώνη (Επτά Ημέρες, Κυριακή 16 Οκτωβρίου 1994)

Εικαστικόν – Αρχιτεκτονική: Δημήτρης Πικιώνης

Δείτε επίσης:

Σπύρου Γιανναρά: Δημήτρης Πικιώνης, το μάθημα που δεν ακολουθήσαμε

Από την εκπομπή «Παρασκήνιο»: Δημήτρης Πικιώνης – η ανάγκη του κοινού και του κύριου

Από το ψηφιακό αρχείο της ΕΡΤ: Πολιτιστικά Θέματα – Δημήτρης Πικιώνης, ένας ποιητής του χώρου

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s