ένας ‘τεμπέλης-ηδονιστής’ αντιήρωας αποκαλύπτει τον δρόμο

με ευγνωμοσύνη στους Στάθη Μαντζώρο και Λουκία Μιχαλοπούλου που μας οδήγησαν

Η νύχτα στην Αγία Πετρούπολη δεν είναι ολοκληρωτική. Διάφανο λευκό φως κεντά το αβέβαιο σκοτάδι της πάνω από τα παλιά σπίτια και τους δρόμους μιας πόλης χαμένης μέσα στο μανδύα των ιστοριών που την τυλίγουν, μιας πόλης που λες και υπάρχει μέσα απ’ αυτές ακριβώς τις ιστορίες. Εκεί, κοντά στο ποτάμι με τα γαλήνια φύλλα να επιπλέουν, με τους καλαμιώνες σαν μια ενσάρκωση απόμακρων ζώων να αντηχούν τις ανάσες τους και να μεταδίδουν τον ήχο τους, ο ήρωας του Ντοστογιέφσκι χωρίς φίλους, χωρίς εχθρούς, χωρίς πατρίδα και χωρίς όνομα, είναι σα χαμένος μέσα σ’ ένα μυθιστόρημα, μέσα στις ιστορίες των άλλων, προσπαθώντας ίσως έτσι να πλέξει και τη δική του ιστορία, να επινοήσει την ίδια του τη ζωή με το υλικό των ονείρων. Αυτός ο ήρωας, ως τώρα χωρίς μια δική του ιστορία, ‘αποτυχημένος’, χαμένος μέσα σε μια σχεδόν ηδονική ονειροπόληση μοιάζει μ’ έναν αργόσχολο τεμπέλη που περιφέρεται συνέχεια στους δρόμους. Αυτός όμως ξέρει καλά και τα πιο μικρά στενά, αναγνωρίζει την κάθε κρυφή πινελιά του παλίμψηστου της πολιτείας. Ενός παλίμψηστου που το διαβρώνει το κάθε ‘σήμερα’ κάποτε τραβώντας το με τη βία και που η λήθη έχει κρύψει βαθειά μέσα του πίσω από καινούργιους, καλοχτισμένους τοίχους τα σημάδια της. Αυτός ο ήρωας ξέρει να ανακαλύπτει. Ξέρει στενά που κανείς δεν έχει διαβεί για πολλά χρόνια, ξέρει και τις πιο ανεπαίσθητες σκιές που πέφτουν στις γερτές οροφές των σπιτιών καθώς τα λυγισμένα δέντρα θυμούνται τους ανέμους και τα βράδια διηγούνται τις ιστορίες που κουβαλούν τα κλαδιά τους μονάχα σε κείνον. Αυτός ο κάπως ‘ξένος’ ήρωας γνωρίζει και ανα-γνωρίζει την πόλη περισσότερο όταν αυτή είναι παραδομένη στη νύχτα, ξέρει τα σκυλιά που όρμησαν και κυνήγησαν ένα βράδυ ακριβώς σαν κι εκείνο το μοιραίο βράδυ έναν άστεγο, λες και τα ’χε προκαλέσει με την απόγνωσή του. Αυτός γνωρίζει την πόλη σαν να ήταν δική του ή μάλλον σαν να ήταν μόνο δική του. Κανείς άλλος, λοιπόν, δεν θα μπορούσε να ανακαλύψει μια μοναχική κοπέλα που έκλαιγε κάτω από το παράδοξο λευκό φως παρά μόνον αυτός. Ήταν ένα ‘εύρημα’ όπως τόσα άλλα που τα ανακαλύπτουν όσοι έχουν μάτια που βλέπουν, όσοι τα καταφέρνουν να είναι οικείοι αλλά και να διατηρούν μια γεύση απ’ αυτήν την αλλόκοτη, την θεϊκή, παράξενη ξενιτιά. Αυτοί που με έναν μοναδικό τρόπο μπορούν να βλέπουν ακόμη την γη σαν ένα δώρο και να την ψηλαφούν.

Πόση ευαισθησία πρέπει να κρύβει ένας ηθοποιός, πόσους δρόμους πρέπει να έχει ανοίξει πρώτα ο ίδιος μέσα του για να περπατήσει έπειτα σ’ αυτούς με τόση ζωντάνια και αλήθεια ένας ήρωας όπως ο ανώνυμος ονειροπόλος του Ντοστογιέφσκι! Ο παράξενος, ο μοναχικός, ο περίεργος που μόνος αυτός μέσα σε μια ολόκληρη πόλη μπορεί να απλώσει πραγματικά το χέρι σε μιαν έξοδο από την ονειρική πραγματικότητα που έχει ο ίδιος χτίσει, σε μια θριαμβευτική έξοδο προς τον άλλο, σε μια κένωση του εαυτού του σ’ ένα άλλο ανθρώπινο πλάσμα που μπορούσε όμως να τον καταλαβαίνει. Αυτός πρόσφερε απλόχερα στη Νάστενκα όλα εκείνα τα όνειρα που μ’ αυτά είχε φτιάξει το ‘σπίτι’ του, το περίβλημά του, αυτό ακριβώς που τον προστάτευε. Και δεν πήρε αντάλλαγμα. Και ακόμη πιο πολύ δεν μετάνιωσε! Δεν μετάνιωσε κι ας μην πήρε στο τέλος αυτό που τόσο πολύ λαχταρούσε. Οι στιγμές που έζησε, οι τέσσερεις λευκές νύχτες θα ήταν πια το υλικό της ζωής του, όχι τα όνειρα. Αυτό είναι λίγο; («…μόνο μια στιγμή ευτυχίας…μα μήπως δεν είναι αρκετή αυτή η στιγμή;… Ας είναι ο ουρανός σου Νάστενκα πάντοτε καθαρός, ας είσαι πάντα ευλογημένη για κείνη τη στιγμή… που μου χάρισες!»)

Ακόρεστος στα θέλω του ο άνθρωπος μοιάζει μόνον να επιθυμεί. Σαν μια κατάρα που τον καταδικάζει ποτέ να μη νοιώσει ευγνωμοσύνη, μια εθιστική κόλαση που τον κάνει να πιστεύει πως έχει απόλυτη ανάγκη ολοένα να παίρνει μα ποτέ να μην του φτάνει. Ο Ντοστογιεφσκικός αντι-ήρωας απαντά με ευγνωμοσύνη γι’ αυτό ακριβώς που στα μάτια των άλλων φαίνεται ελάχιστο, απαντά με ευγνωμοσύνη στο ‘τίποτα’ της συνάντησης με τον άλλο άνθρωπο. Η Νάστενκα (Αναστασία) έχει αναστήσει την καρδιά του. Είναι ένας ‘ήρωας’ που μια πολιτεία ολόκληρη βρίσκεται απλωμένη σαν ένας χάρτης μέσα του και που δεν φοβάται να γνωρίσει τους δρόμους της έστω κι αν είναι σκοτεινοί. Αυτός είναι ο ήρωας που ανακάλυψε την αγάπη μια νύχτα λευκή στην Αγία Πετρούπολη.

«And was it his destined part

Only one moment in his life

To be close to your heart?

Or was he fated from the start

to live for just one fleeting instant,

within the purlieus of your heart.»

Ivan Turgenev

ΙΩΑΝΝΑ ΓΑΛΑΝΑΚΗ

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s